SPIS TREŚCI:
1. Pułap tlenowy – podstawowe informacje
2. Jakie czynniki warunkują pułap tlenowy?
2.1. Pułap tlenowy uwarunkowany genetycznie?
2.2. Czy wiek i płeć mają wpływ na pobór tlenu podczas wysiłku?
2.3. Trening a pułap tlenowy
3. Chcę sprawdzić swój pułap tlenowy – jak to zrobić?
1. Pułap tlenowy – podstawowe informacje
Jak twój organizm pochłania tlen podczas wysiłku? Nawet jeżeli biegasz regularnie, to możesz nie znać odpowiedzi na to pytanie. Dlaczego? Wiele zależy od twojego podejścia do biegania – nie każdy biegacz przygotowuje się do udziału w zawodach, wielu biega po prostu dla przyjemności. Jeżeli myślisz o tym, aby w przyszłości biegać w maratonach lub nawet ultramaratonach, to – prędzej czy później – będziesz chciał poznać swoje VO2max, czyli maksymalną ilość tlenu, jaką twój organizm pobierze podczas wysiłku.
Maksymalny pobór tlenu jest bardzo ważny w konkurencjach, gdzie potrzebna jest wytrzymałość. Przyznasz, że pokonanie ponad 40 km wymaga sporej wytrzymałości. Jeżeli zależy ci na dobrym wyniku lub nawet ustanawianiu kolejnych rekordów życiowych, to lepiej, aby twój organizm mógł pobrać jak najwięcej tlenu. Choć nie gwarantuje to jeszcze zwycięstw, to jednak jest doskonałym punktem wyjścia.
2. Jakie czynniki warunkują pułap tlenowy?
Od czego zależy maksymalny pułap tlenowy? Okazuje się, że czynników, które go warunkują, jest bardzo dużo. Osiągnięty podczas próby wysiłkowej wynik w dużej mierze zależy od uwarunkowań genetycznych. Nie oznacza to jednak, że ty – jako biegacz – nie możesz poprawić swojego wyniku, ćwicząc.
2.1. Pułap tlenowy uwarunkowany genetycznie?
To, ile tlenu jest w stanie pobrać organizm podczas wysiłku, zależy przede wszystkim od budowy mięśni i układu krążenia. Mięśnie potrzebują tlenu, aby produkować energię, ten zaś jest do nich dostarczany przez układ krążenia. Zapomnieć nie można o układzie oddechowym – tlen z pęcherzyków płucnych musi przedostać się do naczyń mikrokrążenia mięśniowego. W efekcie to właśnie indywidualna budowa poszczególnych układów sprawia, że specjaliści mówią o predyspozycji do uprawiania sportów wytrzymałościowych.
Choć maksymalny pobór tlenu jest w dużej mierze uwarunkowany czynnikami genetycznymi, to nie można zapominać o innych czynnikach, w tym częstotliwości treningów.
2.2. Czy wiek i płeć mają wpływ na pobór tlenu podczas wysiłku?
Maksymalny pobór tlenu zmniejsza się z wiekiem – po ukończeniu 40 lat jest on o ok. 10-20% niższy w porównaniu z maksymalnym poborem w wieku 20 lat.
Również płeć ma znaczenie, gdy mowa o maksymalnym poborze tlenu. Kobiety uzyskują niższe wartości niż mężczyźni, a wiąże się to z mniejszą masą ciała.
2.3. Trening a pułap tlenowy
Mimo że uwarunkowania genetyczne wyznaczają pewną granicę maksymalnego poboru tlenu, to jednak nie można zapomnieć, że regularne treningi biegowe przyczyniają się do zwiększenia objętości płuc i serca (zwłaszcza lewej komory). W efekcie organizm podczas próby wysiłkowej pobiera więcej tlenu, który może być efektywnie wykorzystany do produkcji energii.
Jeżeli za cel stawiasz sobie udział w maratonach, to nie ma przeszkód – możesz w nich biegać. Będziesz musiał jedynie uzbroić się w cierpliwość i regularnie trenować, aby zwiększyć swoją wytrzymałość.
3. Chcę sprawdzić swój pułap tlenowy – jak to zrobić?
Jeżeli wiesz już, co to jest VO2max, to z pewnością – choćby z ciekawości – chcesz sprawdzić swój pułap tlenowy. Jak to zrobić?
Masz kilka możliwości. Jeżeli do biegania podchodzisz poważnie i myślisz o wysokich miejscach w zawodach, to najlepiej zrobisz, korzystając z oferty jednej z firm zajmujących się przeprowadzaniem takich badań. Podczas próby wysiłkowej będziesz podłączony do specjalnych urządzeń, dzięki którym wyniki będą bardzo precyzyjne.
Zależy ci jedynie na przybliżonej wartości VO2max? W takim razie przeprowadź test Coopera. Jest on bardzo prosty – polega na pokonaniu w ciągu 12 minut jak największego dystansu. Po zmierzeniu go wystarczy podstawić liczbę do następującego wzoru: VO2max = (dystans w metrach - 504,9) / 44,73, a potem porównać wynik z aktualnie obowiązującymi normami.
Komentarze